مسجد جامع ورامین

نمایش نتایج: از 1 به 2 از 2

موضوع: مسجد جامع ورامین

  1. Top | #1

    تاریخ عضویت
    26.01.2011
    عنوان کاربر
    مدیر ارشد سایت
    ميانگين پست در روز
    0.90
    نوشته ها
    1,928
    تشکر ها
    7,211
    از این کاربر 6,834 بار در 1,763 ارسال تشکر شده است.
    سیستم عامل و مرورگر

    مسجد جامع ورامین


    مسجد مهم ترین فضای معماری در سر زمین های اسلامی است كه علاوه بر كاركرد دینی و مذهبی و معنوی همواره از نقش اجتماعی سیاسی نیز بر خوردار بوده است.



    اهمیت نقش دینی و اجتماعی مسجد موجب شده است كه معماران و برخی دیگر از هنرمندان در همه دوره های تاریخی تلاش خود را در راه خلق فضایی مناسب و شایسته برای نیایش صرف كنند. به همین جهت است كه مساجد هر دوره را می توان نمونه اعلای معماری و هنر آن دوره به شمار آورد. تقدیس مساجد را می توان مهم ترین عامل حفظ و بقای ساختمان مسجد های تاریخی دانست.

    ایرانیان پس از گرایش به اسلام فرهنگ مقدس اسلام را با فرهنگ غنی ایرانی عجین كردند و این شامل تمامی زمینه ها و از جمله معماری است. همان طور كه گفته شد تنها چند نمونه مسجد در ایران وجود دارد كه به سبك اولین مسجد اسلامی كه به دست پیامبر اسلام(ص) ساخته شده، بنا شده است و پس از آن معماری ایران در مسیری شروع به حركت كرد كه زاییده آن حركت امروزه در جای*جای ایران به شكل بنا های عظیم و زیبای مسجد خود نمایی می كند.

    جغرافیای ورامین:

    شهرستان ورامین در جلگه صاف حاصل خیز واقع شده و محدود است از جنوب به دریاچه نمك و از مغرب به حسن*آباد قم و از شمال به دامنه*های جنوبی كوه البرز و از مشرق به گرمسار (خوار سابق). حمد الله مستوفی قزوینی در كتاب نزهة القلوب درباره ورامین و مردم آن می*نویسد: «ورامین در ما قبل دیهی بوده و اكنون قصبه شده و دارالملك آن تومان گشته طولش جزایر خالدات عزكه (77 درجه و 25 دقیقه) و عرض از خط استوانه... (35 درجه و 29 دقیقه) در آب و هوا خوشتر از ری است .و در محصول پنبه و غله و میوه*ها مانند آن، اهل آنجا شیعه اثنی عشریند...) بافت قدیمی و كهن این شهر تا حد زیادی از بین رفته.

    پیشینه تاریخی شهر ورامین:
    چشمه علی ری كه در سال 1934 میلادی مطابق 1313 شمسی توسط دكتر اریك اسمیت صورت گرفت، هم اطلاعات بسیار مفیدی در اختیار محققین گذاشت و هم نشان داد كه حفاری ده*ها متر در شعیب بخشی از تپه «قیطریه» و با تپه جنوبی «حیذر» كه عبارت بود، از اسكلت*های یك پهلو و با پا*های جمع شده و ظرف سفالین خاكستری و سیاه توام با اسباب آرایشی زنانه، مثل سنجاق و سوزن و دستبند و زینت آلاتی چون گوشواره، گردنبند سنگی و سورمه*دان و مقایسه سفال خاكستری آن با آثار مكشوفه از پیشوای ورامین و كهریزك ری و آثار به دست آمده از داخل قبور قدیمی*ترین قرار*گاه بشری كه شناخته شده (یعنی سیلك كاشان) حاكی از آن است كه سر*زمین ورامین هزاران سال قبل بستر تمدن ارزشمند ما بوده است و مسیر فرهنگ و هنر اهالی شمیرانات و مردم ورامین كه عضوی از پیكر ری به شمار می*رفتند در یك خط بوده است. (سرزمین*ها) كلاویخو سفیر دربار كاستین كه از ایران دیدن كرده بود درباره شهر ورامین نوشته است: «ورامین شهر بزرگی است كه قسم اعظمش خالی از سكنه شده، این شهر بسیار پهناور است، برگردا*گرد آن هیچ دیواری نیست. این شهر در محوطه*ای واقع است، این مقر آن بزرگ تاتار یعنی داماد تیمور بود. (شهر*های ایران)
    در قرن*های 5 و 6 هجری، ورامین آباد*ترین، دوران حیات خود را می*گذرانده. علاوه بر آن تعدادی از روستا*های محل نگهداری اسب*ها و مادیان*های ایلچی شاه بود و كاركنان آن از وفاداران به خانواده سلطنت و شخص محمد علی شاه بودند.

    تاریخچه مسجد جامع ورامین:
    بنای مسجد جامع ورامین در زمان سلطنت سلطان محمد* خدا*بنده آغاز می*شود. در این جا قسمتی از سفرنامه مادام دیولافوا را كه در هنگام بازدید از ورامین در عهد ناصر*الدین شاه قاجار به رشته تحریر كشیده شده است را نقل می*كنیم:
    «... باری پس از چهار ساعت راهپیمایی و پایمال كردن محصول مزارع و شنیدن نا*ملایمات از زارعین بام مخروطی شكل و گنبد مینای مسجدی كه در میان مزارع سر بر*آورده بود از دور پدیدار شد. این دهكده ورامین است. كمی بعد به آنجا می*رسیدیم و در میان باغ*ها كه دیوار*های گلی داشتند. داخل شدیم. در این باغ*ها درختان میوه از قبیل گیلاس و زرد*آلو و گوجه و هلو، جنگل انبوهی تشكیل می*دادند. خوشبختانه نظر به توصیه*ای كه دكتر تولوزان به كدخدا نوشته بود ما توانستیم در خانه او فرود آییم. پس از تعارفات معموله و كمی استراحت به تماشای مسجد جامع ورامین رفتیم. این بنا در قدیم بسیار عالی و با*شكوه بوده ولی اكنون ویرانه*ای بیش نیست. مومنین هم از ترس فرود آمدن طاق برای عبادت به آنجا نمی*روند.
    و بنابراین سیاحت آن مانعی ندارد و هر كس می*تواند آزادانه و بدون اشكال به تماشای این خرابه بپردازد.

    هنر و معماری در مسجد جامع ورامین:
    مدخل مسجد دروازه*ای ورودی است كه تشكیل ایوان را می*دهد كه سرتاسر ضلع شمالی مسجد است و صحن مسجد حیاطی مستطیل شكل است وسط آن حوضی است كه شبیه حوض*های وسط قلعه*های مسكونی و رباط**ها است.
    ایوان شبستان بلند و زیبای مسجد جامع دارای كتیبه*هایی ارزشمند است كتیبه*های سوره جمعه در متن و در حاشیه كتیبه*های كوفی آن از نمونه*های خوب كتیبه*های گچبری این عصر است. انواع طرح*های اسلیمی و خط*های عربی، كوفی و فارسی را دارا است.
    مادام دیو*لافوا در سفر نامه خود از گنبد مینایی مسجد جامع یاد كرده است. این مسجد دارای چند كتیبه جالب است اولین كتیبه در سر در صحن مسجد واقع شده است. این كتیبه كاشیكاری بوده. كتیبه سر در حرم یا شبستان اصلی مسجد «یا ایها الذین امنو اذا نودی...» كتیبه بالای محراب و دور تا دور حرم «یسبح لله ما فی السموات و ما فی الارض...» كتیبه*های بالای سر در ورودی از حرم به شبستان*های شرقی و غربی ...
    اما كاشیكاری مسجد در قسمت*های زیر دیده می*شود.
    در قسمت سر در اصل مسجد، در زیر قوس اصلی سر در مسجد، همچنین دو ستون تزیینی كه از دو طرف قوس تا بالا و راس آن ادامه پیدا كرده و در سر در حرم نیز زیر قوس نیم گنبد كاشیكاری از پایه قوس تا راس آن از دو طرف به طور كامل و همانند سردر اصلی مسجد وجود دارد.
    بالای محراب، تا گوشوارها هیچ كاشیكاری وجود ندارد. در قسمت پایین حرم در كتیبه 3 در ورودی به شبستان*های شرقی و غربی كه قبلا در مورد آنها صحبت كردیم نیز كاشیكاری زیبایی خودنمایی می*كند.
    شگرف*ترین گچبری*های این مسجد در بالا و اطراف محراب مسجد وجود دارد. این گچبری*ها با نقش*های اسلیمی گل و بوته به شكل برجسته و كاملا زیبایی ایجاد شده*اند پیچیدگی این طرح*ها به قدری است كه انسان به راحتی نمی*تواند باور كند كه قدرت دست یك هنرمند خالق آن بوده است.
    در حال حاضر به دور ساختمان دیواری كشیده شده كه نقش حفاظ را به عهده دارد البته در گذشته این حصار وجود نداشته است.
    پس از گذشتن از این در دو راه برای ورود به صحن مسجد وجود دارد. یكی از ایوان شمالی و یا همان سردر ایوان شمالی مسجد كه طی دهلیزی به صحن می*رسد. دیگر از طریق ایوان شرقی كه در وسط این ضلع دارای دری رو به همان سمت (مشرق) است.
    صحن مربع شكل مسجد مانند یك فضای تقسیم عمل می*كند به طوری كه فردی كه وارد صحن می*شود پس از وضو ساختن در حوض وسط صحن می*تواند محل نشستن خود را در هر یك از چهار ایوان انتخاب كند. محور طولی مسجد جامع ورامین منطبق بر عكس مسیر خیابانی به همین نام است كه به میدان قدیمی شهر منتهی می*شود. در كنار این میدان كه همگان قدمت آن را تصدیق می*كنند برج علاالدوله با قدمت هشتصد ساله خودنمایی می*كند. در انتهای خیابان، نگاه ما به سردر و گنبد مسجد گره می*خورد و ابهت مسجد حواس انسان را معطوف به خود می*سازد تا جایی كه هنگام قدم زدن در این خیابان به سمت مسجد تا چند لحظه ای فرد از اطراف خود غافل می*شود و اگر هشدار بوق اتومبیلی به صدا در نیاید چه بسا كه اتفاقی برای انسان رخ دهد. اینكه این مسجد دقیقا در محور طولی این معبر واقع شده مسلما اتفاقی نبوده است. به دلیل اینكه ورامین بر یك دشت هموار واقع است در گذشته كه ارتفاع ساختمان*ها خیلی كمتر بوده گنبد مسجد جامع راهنمای خوبی برای مسافرانی بود كه به سوی این شهر می*آمدند.
    ایوان*های شرقی و غربی دارای پنجره*هایی هستند و باز آنچنان كه در شرح جغرافیای ورامین آوردیم بادهای این ناحیه از شرق به غرب و یا عكس آن می*وزند. با توجه به اینكه سرعت وزش این بادها، جز در مواردی خاص از حالتی متوسط و نسیم گونه بیشتر نمی*شود این پنجره*ها عمود بر جهت وزش باد ایجاد شده اند. ابعاد مناسب این پنجره*ها و طاق*های بلند ایوان باعث می*شود هوا به راحتی از بیرون توسط پنجره*ها به داخل هدایت شده و پس از تماس باكف ایوان كه فرشی از آجر است و در سایه خنك ایوان قرار گرفته،* گرمای خود به كف داده و خنك می*شود و در فضای مسجد شروع به گردش می*كند. این عمل از داخل صحن مربع شكل مسجد نیز تكرار می*شود و تمامی ایوان*ها دارای هوای خنك و تازه هستند.
    به طور كلی به این دلیل كه مساجد جامع تنها در روز مورد استفاده بوده اند، آن هم در روشنترین زمان روز، بیشترین استفاده از نور طبیعی در آنها به كار رفته شده است. در ایوان*های شرقی و غربی پنجره*هایی وجود دارد. 11 پنجره در ایوان غربی و 10 پنجره در ایوان شرقی مسجد تعبیه شده است.
    از جمله مصالح به كار رفته در ساختمان مسجد جامع ورامین، آجر و ملات و ساروج است:
    آجر: آجر از مصالح با ارزش دوره مغول و تیموری بوده است. این نوع آجرها از گل رس معمولی تهیه می*شده*اند و نكته حایز اهمیت استفاده از مصالح محلی در این دوره و در مسجد جامع ورامین است. ابعاد این آجرها cm5/4 در 22 در 22 است.
    ملات ساروج: ساروج ملاتی است كندگیر و تشكیل شده از 10 پیمانه گرد آهك شكفته + هفت پیمانه خاكستر الكی + یك پیمانه خاك رس + یك پیمانه ماسه بادی + سه تا پنج كیلوگرم لویی (در هر مترمكعب ملات ساروج) + آب.
    با ورز دادن و كوبیدن مخلوط ساخته می*شد. مخلوط كردن لویی (گل جگن) برای آن بود كه ملات پس از به مصرف رسیدن، هنگام گرفتن جمع نشود و نتركد.
    در مناطق مختلف بعضی از مواد كه نقش تقویت كننده را ایفا می*كنند با توجه به دسترسی آن، به آن ملات اضافه و بعضی از مواد كمیاب از آن حذف می*شده است. در ملات ساروج مسجد جامع از وجود شیره انگور و تخم پرندگان صحبت به میان آمده است. حال آنكه در قرن هشتم، ورامین دارای باغ*های انگور فراوان بوده كه این محصول را به راحتی در اختیار معماری قرار داده است.
    همچنین تهیه هزاران تخم پرنده از پرندگان مهاجری كه در اطراف كویر سیاه كوه و مسیر رودخانه شور نجف آباد و دیر كویر تا قصر بهرام وجود داشته اند. كار مشكلی نبوده است.
    مسجد مهم*ترین فضای معماری در سر*زمین*های اسلامی است كه علاوه بر كاركرد دینی و مذهبی و معنوی همواره از نقش اجتماعی سیاسی نیز بر*خوردار بوده است.
    اهمیت نقش دینی و اجتماعی مسجد موجب شده است كه معماران و برخی دیگر از هنرمندان در همه دوره*های تاریخی تلاش خود را در راه خلق فضایی مناسب و شایسته برای نیایش صرف كنند. به همین جهت است كه مساجد هر دوره را می*توان نمونه اعلای معماری و هنر آن دوره به شمار آورد. تقدیس مساجد را می*توان مهم*ترین عامل حفظ و بقای ساختمان مسجد*های تاریخی دانست.
    ایرانیان پس از گرایش به اسلام فرهنگ مقدس اسلام را با فرهنگ غنی ایرانی عجین كردند و این شامل تمامی زمینه*ها و از جمله معماری است. همان*طور كه گفته شد تنها چند نمونه مسجد در ایران وجود دارد كه به سبك اولین مسجد اسلامی كه به دست پیامبر اسلام(ص) ساخته شده، بنا شده است و پس از آن معماری ایران در مسیری شروع به حركت كرد كه زاییده آن حركت امروزه در جای*جای ایران به شكل بنا*های عظیم و زیبای مسجد خود*نمایی می*كند.

    [دسترسی به لینک ها فقط برای اعضای انجمن امکان پذیر می باشد . همین حالا ثبت نام کنید]



  2. # ADS
    تبلیغات در مدار
    تاریخ عضویت
    همیشه
    نوشته ها
    بسیاری

     

  3. Top | #2

    تاریخ عضویت
    30.05.2012
    عنوان کاربر
    عضو معمولی
    ميانگين پست در روز
    0.00
    نوشته ها
    1
    تشکر ها
    6
    از این کاربر 0 بار در 0 ارسال تشکر شده است.
    سیستم عامل و مرورگر
    ممنون از مطالبتون... اما نیاز به یه بازنگری و همچنین ذکر منبع داره
    موفق باشید

علاقه مندی ها (Bookmarks)

علاقه مندی ها (Bookmarks)

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
اطلاعات تماس با نقش نگار
جهت ارتباط با مديریت نقش نگار می توانید از اطلاعات زیر استفاده نمایید .
Email : sirousb@gmail.com
Tell : 09101414214 سیروس برادران
کليه حقوق مادي و معنوي براي نقش نگار محفوظ مي باشد .