نقد کتابخانه ملی ایران

نمایش نتایج: از 1 به 1 از 1

موضوع: نقد کتابخانه ملی ایران

  1. Top | #1

    تاریخ عضویت
    26.01.2011
    عنوان کاربر
    مدیر ارشد سایت
    ميانگين پست در روز
    0.90
    نوشته ها
    1,928
    تشکر ها
    7,211
    از این کاربر 6,834 بار در 1,763 ارسال تشکر شده است.
    سیستم عامل و مرورگر

    نقد کتابخانه ملی ایران




    1-معرفی پروژه :

    " تدارك برگزاري مسابقه کتابخانه ملي پهلوي از سال 1352 با مطالعات و بررسي*هاي مقدماتی آغاز شد. گروه*هاي اعزامي كتابخانه از 125 كتابخانه*ي مهم دنيا بازديد كردند و تبادل نظرهاي لازم با سازمان جهاني يونسكو و فدراسيون بين المللي انجمن هاي كتابداران و بيش از يكصد انجمن و سازمان كتابداري كشورهاي مختلف جهان صورت گرفت. سال 1354 برنامه ريزي 3 هزار صفحه*اي كتابخانه ملي پهلوي توسط گروه يكصد نفري از كارشناسان برجسته*ي ايراني و بين المللي تهيه شد و در سال 1355 تدارك برگزاري مسابقه بين المللي براي آن كتابخانه آغاز شد و به سرپرستي كتابخانه پهلوي و اتحاديه بين المللي آرشيتكت*ها، هيات داوران بين المللي انتخاب شدند و خبر مسابقه در مقياس جهاني اعلام شد. در سال 1356 با نام نويسي 3 هزار و 56 معمار از 87 كشور، كار مسابقه ادامه يافت و تا اول بهمن ماه 1356 تعداد 618 طرح از معماراني كه نام نويسي كرده بودند به دفتركتابخانه پهلوي تحويل داده شد. سپس هيات بين المللي داوري مسابقه كه مركب از 9 معمار (نادر اردلان از ايران،چارلزكوره از هند، فوميهيكوماكي از ژاپن، ايومينگ پي ازچين، جيانكارلو دكارلو از ايتاليا، تدوردانت از انگلستان، پدرو راميدز از مكزيك و …) و 5 كارشناس كتابداري بودند، از تاريخ يكم تا يازدهم سال 1356 به بررسي پروژه*ها پرداختند و طي چند مرحله داوري، طرح برتر مسابقه مشخص شد." برنده اول مسابقه،*گروه معماري و مهندسي فن گركان، مارك و شركا از جمهوري فدرال آلمان بودند كه مبلغ 50 هزاردلاري جايزه اول را دريافت كردند. طرح آنها از يك «ساختمان بسيار متراكم به فرم “U” كه به طرف جنوب باز مي*شد، تشكيل شده بود و با ادامه فيزيكي ميدان ملت به داخل زمين، كتابخانه حالتي دعوت كننده به خود مي*گرفت و مراجعه كننده را وارد محدوده كتابخانه مي*كرد. فضاهاي مطالعه به طور پله*اي در دو ضلع “U” و در دو طرف ميدان مركزي با استفاده از فرم خرپايي سقف، نور مي*گرفتند. همچنين مطالعات وسيعي پيرامون هماهنگي طرح با وضعيت آب و هواي ايران انجام شده بود." مهمترين نقدي كه در همان زمان بر اين مسابقه و طرح برگزيده وارد شد، اين بود كه در برنامه*ي طرح به مسايل فني و عملكردي بسيار اهميت داده شده است و حتي جيانكارلو دكارلو (يكي از داوران مسابقه) در همان زمان به "خطرهاي ناشي از عمده شدن نظريات تخصصي مربوط به عملكرد بنا و سنگين شدن وزن كميته فني در داوري اشاره كرده بود." پس از انقلا ب1357 ايران، تا مدت*ها اين طرح به فراموشي سپرده شد تا بالاخره در سال 1373 سازمان مجري ساختمان ها و تاسيسات دولتي و عمومي وزارت مسكن و شهرسازي، طرح كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران را مجدداً به مسابقه* محدود و داخلي گذاشت و از پنج مشاور مورد نظر خود دعوت كرد تا در اين مسابقه شركت كنند. هيات داوران متشكل از"محمد بهشتي، مهدي چمران، باقر آيت اله زاده شيرازي، سراج الدين كازروني، محمد حسن مومني، هادي نديمي و سيدرضا هاشمي» از تاريخ 21 دي 1373 كار خود را آغاز كردند و سرانجام پس از يك زمان طولاني در تاريخ 7 مرداد 1374 برنده اول مسابقه را اعلام كرده و در مورد رتبه*بندي چهار طرح ديگر نظري اعلام نكردند. طرح منتخب هيات داوران، طرح مهندسان مشاور پيرراز به سرپرستي روانشاد يوسف شريعت زاده بود، كه موضوع اصلي نقد اين مقاله هم مي*باشد.

    شركت مهندسان مشاور پيرراز در معرفي پروژه كتابخانه ملي نوشته است: "در طرح ساختمان كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران مهمترين ضابطه آن است كه طرح، مناسب كتابخانه ملي با تمامي عملكردهاي متنوع و پيچيده و تغيير يابنده ی آن باشد… و اقتصادي بودن طرح، هم در مرحله ساخت و هم در مرحله بهره*برداري، انساني و جذاب بودن محيط و آرامش بخشي آن در بنايي بسيار بزرگ، رفاقت با محيط و استفاده از عوامل محيطي براي حصول به عملكرد مطلوب مورد نظر است. در طرح كتابخانه ملي تمهيد اصلي برخورد ارگانيك با بنا و طبقات آن بود. هر طبقه از طبقه فوقاني در جستجوي نور مناسب براي خود و راه* دادن به طبقات ديگر براي نورگيري شكل گرفت. به اين ترتيب شكل خارجي بنا به شكل زيگوراتي نه چندان منظم در آمده كه هم سابقه درمعماري پيشينيان ما دارد و هم با شيب نامتوازن و غيرقرينه*ي تپه*هاي اطراف زمين هماهنگ است. در داخل هم ارتفاع سقف در طبقات، ضمن راه دادن نور و تامين نور مناسب و يكنواخت براي ميزهاي كارو مطالعه، سايه روشن هاي متنوع و بديع بر روي سقف*ها و ستون*ها و ديوارها پديد مي*آورد كه به فضاها حالتي روحاني مي*بخشد. سازه پروژه هم داراي ويژگي*هاي خاصي است. مشاور طرح در مورد سازه پروژه گفته است:"كتابخانه ملي از لحاظ سازه، مشابه ساختمان*هاي صنعتي است و بار زنده*ي فضاها از 600 تا 1500 كيلوگرم بر متر مربع (4 تا 10 برابر ساختمان هاي عادي اداري) نوسان دارد. اين بار ثابت نيست و بايد امكان جابه*جا شدن و تمركز آن در نقاط مختلف بنا فراهم آيد. زلزله خيزي منطقه و نزديكي زمين به گسل هم بر پيچيدگي و حساسيت امر مي*افزايد. محاسبات نشان مي*دهد كه از نظر اقتصادي، مناسب*ترين دهانه براي چنين باري، دهانه*هاي بين 6 تا 8 متري و از جنبه*ي نيازهاي خاص كتابخانه، دهانه*هاي 10/8 متري نزديك*ترين دهانه به دامنه ذكر شده است. از اين رو، براي تامين انعطاف در سطح كل بنا، انگاره*ي منظمي از ستون*هايي با دهانه*ي 10/8 متري مناسب تشخيص داده شد. ... ضرباهنگ منظم ستون ها در معماري غرب سابقه ندارد، اما داراي سابقه*هاي بسياري در معماري اين سرزمين است (از تالار صد ستون گرفته تا مسجد جامع اصفهان)… سرستون*هاي قارچي عريض، هم پاسخگوي مساله*ي بار هستند و هم در ارتفاع خود امكان عبور كانال*هاي هوا و كابل و كتاب*برها را مي*دهند. همچنين دهانه*ها كه به سبب سرستون*هاي قارچي به صورت طاقي در مي*آيند،منظر آشنا و مانوس اين سرزمين را به وجود مي*آورند. اما يكي ديگر از مسايل مهم در اين پروژه، شكوفايي عنصر مديريت در روند اجراي آن است كه به نظر مي*رسد دو عامل در موفقيت اجراي اين پروژه دست داشته است. عامل اول عدم استفاده از روش متعارف قيمت*گذاري، مبتني بر فهرست بهاي پايه است. روش قيمت گذاري مبتني بر فهرست بهاي پايه، با تعديل*ها و زمان*هاي پرداخت غيرقابل پيش*بيني، عملاً باعث حذف «عامل زمان» از جدول عوامل مديريت پروژه شده و كار پيمانكاري را به عملياتي گسيخته، كه افق زماني تصميم*گيري آنها بيش از چند ماه نيست، تبديل كرده است. نه پيمانكار مدعي مشاور است، نه مشاور مدعي كارفرما و نه كارفرما مدعي سازمان مديريت و برنامه ريزي. در پروژه كتابخانه ملي با تعيين قيمت مقطوع، حذف تعديل، زمان بندي لازم الاجراء، تعهد پرداخت*هاي به موقع و پرداخت بهره*ي تاخير،* پاداش تسريع و جريمه*ي تاخير، همه*ي شرايط براي فعال شدن عنصر مديريت فراهم شد و اثرات خود را به سرعت نشان داد. فهرست بهاي پايه و تعديل بر ضد اين منطق عمل مي*كند. برعكس شرايط كار با قيمت*هاي پايه و تعديل كه پيمانكار تا حد ممكن از سرمايه*گذاري پرهيز مي*كند و مي*كوشد كه تا مي*تواند كار را ارزان تمام كند، در روش قيمت مقطوع، پيمانكار كه خود را صاحب يك فعاليت اقتصادي و سود و زيان آن را مي*داند، تورم و ارزش پول را محاسبه كرده و تا آنجا كه ممكن است، با سرمايه گذاري بيشتر، از زمان به نفع خود استفاده مي*كند. روش تعديل، پيمانكاران را از بازيگري در فعاليت اقتصادي به نوعي حقوق بگير بي*انگيزه و منفعل تبديل مي*كند. با وجود استفاده از قيمت مقطوع، كه مجوزهاي آن از شوراي عالي فني سازمان مديريت و برنامه*ريزي گرفته شد، نتيجه*ي مناقصه براي دولت هم به صرفه بود، زيرا رقم پيشنهادي شركت برنده تنها 3 درصد از قيمت*هاي پايه و تعديل*هاي متعلقه به آن، بالاتر بود.
    عامل دوم حمايت بي*دريغ شخص رئيس جمهور- به دليل علاقه قلبي ايشان-از كتابخانه ملي است. (در زمان شروع اجراي كتابخانه هم ، ايشان رئيس كتابخانه ملي ايران بودند.)اين مساله باعث شد تا بلافاصله پس از اعلام نتايج توسط داوران، به فاصله كمتر از هفت ماه (اسفند1374) قرارداد اجراي سازه با شركت آرمه دشت بسته شد و همچنين ساير مسايل و مشكلات مالي موجود در پروژه*هاي عمراني كشور با اين حمايت رفع شد و ما اكنون شاهد افتتاح آن هستیم. اولين نكته**اي كه در نقد اين طرح به آن اشاره شده، اين است كه طرح مشاور پيرراز از چند جهت مشابه طرح مشاور فن گركان، مارك و همكاران است. مسايلي مانند گسترده شدن در سطح افق، پله*اي شدن سطوح جانبي و نورگيري از فاصله*ي به وجود آمده، عدم نمادپردازي، در هر دو طرح به چشم مي*خورد. نكته*ي دوم اينكه هيات محترم داوران مسابقه دوم هم مانند مسابقه اول به جنبه*هاي فني و عملكردي و سهولت اجرا بيش از حد تاكيد نموده*اند. كامران افشار نادري در نقد اين مساله نوشته است: "ابنيه فرهنگي دقيقاً به دليل فرهنگي بودن عملكرد خود كه با مراودات گسترده اجتماعي ملازم است، در مقايسه با بسياري از ابنيه*ي عمومي ديگر حساسيت بيشتري را مي*طلبند. شايد به همين دليل، يعني فرهنگي و ملي بودن است كه در طراحي چنين ابنيه*اي پاسخگويي به نيازهاي رواني و اجتماعي مردم بر ملاحظات گاه به افراط تخصصي كارفرما، اولويت مي*يابند. در اين ابنيه فرهنگي، دستيابي به معماري با ارزش از نظر هنري، نه فقط به دليل تاثير مثبت آن در جامعه و فرهنگ خودي، كه به دليل اهميت مطرح شدن در جامعه جهاني نيز مورد توجه قرار مي*گيرد و شايد به همين دليل است كه در بسياري موارد انتخاب پروژه با جسارت بيشتري صورت مي*گيرد. به عنوان نمونه مي**توان به برگزيده شدن طرح جسورانه ريچارد راجرز و رنزوپيانو در مسابقه مركز فرهنگي ژرژپمپيدو در پاريس، طرح پيترآيزنمن براي مركزوكسنر در اوهايو و طرح فرشيد موسوي و آلخاندرو زائرپولو براي پايانه دريايي يوكوهاما اشاره كرد. نكته*ي ديگر اين كه در طرح*هاي ارايه شده به مسابقه دوم، بعضي از طرح*ها داراي ويژگي*هاي هنري و زيبايي شناختي معماري علاوه بر مسايل عملكردي و فني بوده*اند. به عنوان نمونه بهرام شيردل در گفت و گويي كه در زمان اعلام نتايج مسابقه با او انجام شده، گفته است كه "طرح هادي ميرميران (مشاور نقش جهان-پارس) تنها طرح شركت كننده در اين مسابقه بود كه قابليت مطرح شدن در يك مسابقه*ي بين المللي را دارد. مساله ديگري كه از زمان برگزيده شدن طرح مشاور پيرراز همواره مطرح شده است، عدم يادمان گرايي آن طرح است. مشاور پيرراز در دفاع از اين نقد گفته است:"بناهاي شكوهمند ولي كم ارتفاع و فشرده و گسترده در معماري پيشين ما به حد وفور يافت مي*شود. حتي در برخي از اين بناها، شكوهمندي در نماي بيروني محسوس نيست." اما به نظر مي*رسد كه مشاور محترم به اين نكته توجه نكرده است كه بناهاي شكوهمند موجود در معماري ايران به دليل قرارگيري در بافت*هاي شهري و اهميت انطباق و هماهنگي آن بنا با محيط پيرامون، هم رنگ بافت شده*اند، اما در مكان*هايي كه اين امكان وجود داشته است به نمادپردازي پرداخته و بناهايي نمادين به وجود آورده است. از سوي ديگر يكي از ويژگي*هاي طرح*هايي مانند كتابخانه ملي، نشانه شدن آنها است. به عنوان نمونه مي*توان به طرح برگزيده كتابخانه ملي پاريس، اثر دومينك پرو اشاره كرد كه هم اكنون به يكي از نمادهاي جنوب شهر پاريس تبديل شده است. بهرام شيردل هم در نقد اين مساله گفته است: "تهران واقعاً فاقد يك نشانه*ي شهري است و من خيلي خسته شده*ام از اينكه نشانه شهري تهران فقط بناي ميدان آزادي باشد و احتمالاً ديگران هم از اين موضوع خسته*شده*اند. اصولاً طرح*هاي بزرگي مانند فرهنگستان يا كتابخانه ملي نه تنها مي*توانند به نشانه* شهري بدل شوند،*بلكه مي*توانند حتي از يك نظر، بيشتر از طرح*هاي شهرسازي تحول ايجاد كنند.چون موفقيت طرح*هاي شهرسازي هم تا حد زيادي منوط به آن است كه برخي از قسمت*هاي آن چگونه به معماري تبديل شوند. اما اكنون كه اجراي اين بنا به پايان رسيده و ساختمان دردل تپه*هاي عباس آباد مدفون شده است و از هيچ يك از بزرگراه*هاي اصلي تهران هم به طور كامل ديده نمي*شود، مي**توان به منتقدان اين بنا حق داد كه شايد اگر اندكي هم به مساله*ي نمادپردازي و يادمان گونه بودن طرح توجه مي*شد، اين پروژه دچار اين عدم خوانايي در شهر نمي*شد و تاثير حداقلي در سيماي شهر تهران مي*گذاشت. اگر چه طرح مشاور پيرراز به نمادپردازي نپرداخته است اما به ويژگي ديگري دست يافته ، كه در جاي خود حايز اهميت است؛از جمله می توان به اهميت دادن به انسان و تناسبات انساني در كليه فضاهاي كتابخانه اشاره کرد. تقريباً همه فضاهاي كتابخانه- از پيش فضاي ورودي تا حياط*هاي مركزي و راهروها و سالن ها- با توجه به تناسبات انساني طراحي شده*اند و درهيچ فضايي عظمت بنا، انسان راتحقير نمي*كند. از آنجا كه توجه به انسان در معماري معاصر، به خصوص دردوره*ي پست مدرن مورد توجه قرار گرفت، مي*توان گفت كه طرح مشاور پيرراز همسو با جريانات پست مدرنيستي حاكم بر معماري، به گسترش در سطح افق توجه كرده است. علاوه بر اين مساله، عدم استفاده*ي بيش از حد از پنجره و استفاده از مصالح آجري و سنگي در نماهاي خارجي بر ويژگي*هاي پست مدرنيستي بنا افزوده است همچنين از ديگر اشارات پست مدرن اين بنا مي*توان به استفاده از فرم زيگوراتي، استفاده از ريتم و تكرار در ستون*ها و استفاده از سرستون هایی که یاد آور طاق های با قوس جناغی است، توجه نمود. از سوي ديگر استفاده از حياط*هاي مركزي متعدد، احساس حركت در بافت*هاي سنتي شهرهاي ايراني را تداعي مي*كند، كه البته به علت يكنواختي و ناخوانا بودن اين فضاها و عدم تمايز آنها از هم، امكان سردرگمي مراجعه كنندگان هم وجود دارد. و نكته* دیگر اين كه استفاده* بيش از حد از سطوح بتني نمايان و سطوح سفيدرنگ در طراحي داخلي كتابخانه، فضايي سرد و يكنواخت و بدون تنوع رنگي را به وجود آورده است كه يادآور فضاهاي مدرنيستي است و انتظاري را كه از كتابخانه و گرمي و متنوع بودن فضاهاي داخلي آن داريم، برآورده نمي*سازد. در مجموع مي*توان گفت كه در ساختمان جديد كتابخانه ملي ايران جنبه*هاي مثبت و منفي در كنار هم قرار دارند اما مساله مهم اين است كه در اين كشور، يك مسابقه برگزار شده كه با طراح برنده* مسابقه قرارداد بسته*اند و تا آخرين مرحله*ي اجرا، آن مشاور بر كارش نظارت داشته است و اين حداقل در اوضاي نابسامان مسابقات و داروي*ها و عدم تعهد كارفرما غنيمت است.

    این نقد توسط استاد گرامی دکتر ایمان رئیسی انجام شده است که آنرا در سال 1384 برای ماهنامه بین المللی ساخت و ساز نوشته اند و در شماره ی 31 آن ماهنامه منتشر شده است.همچنین این نقد در روزنامه شرق هم منتشر شده است.

    [دسترسی به لینک ها فقط برای اعضای انجمن امکان پذیر می باشد . همین حالا ثبت نام کنید]



  2. کاربر مقابل از Mehraz عزیز به خاطر این پست مفید تشکر کرده است:

    sirousb (07.07.2011)

  3. # ADS
    تبلیغات در مدار
    تاریخ عضویت
    همیشه
    نوشته ها
    بسیاری

     

کلمات کلیدی این موضوع

علاقه مندی ها (Bookmarks)

علاقه مندی ها (Bookmarks)

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
اطلاعات تماس با نقش نگار
جهت ارتباط با مديریت نقش نگار می توانید از اطلاعات زیر استفاده نمایید .
Email : sirousb@gmail.com
Tell : 09101414214 سیروس برادران
کليه حقوق مادي و معنوي براي نقش نگار محفوظ مي باشد .